กลุ่มวิจัยสาขาการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม

waterenergyenvironment

กลุ่มวิจัยสาขาการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม



ความเป็นมา

ใใ

การบริหารจัดการทรัพยากร นับได้ว่าเป็นความท้าทายของสังคมไทย ซึ่งสามารถส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชน และการพัฒนาทางเศรษฐกิจของประเทศ การบริหารจัดการทรัพยากรที่ดีต้องมีสมดุลระหว่างการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์ และการรักษาสิ่งแวดล้อมเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืน กลุ่มวิจัยนี้ จึงเสนองานวิจัยเกี่ยวกับการบริหารจัดการทรัพยากรที่สำคัญในบริบทของสังคมไทย 2 ด้านคือ ด้านทรัพยากรน้ำ และด้านทรัพยากรพลังงาน ควบคู่กับการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม การมีความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดของนักวิจัยทั้งสองด้าน น่าจะทำให้เกิดพลังร่วมและนำไปสู่การวิจัยที่มีผลกระทบ และเป็นประโยชน์ต่อสังคมได้ดียิ่งขึ้น

ประเทศไทยเป็นประเทศที่กำลังพัฒนาทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม มีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านอุปโภคบริโภค ด้านการผลิตและเกษตรกรรม ซึ่งทรัพยากรน้ำต้นทุนเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ของประเทศ จากการพิจารณาเปรียบเทียบข้อมูล พบว่าเกิดการเปลี่ยนแปลงของปริมาณฝนและระดับน้ำทะเล เนื่องจากปริมาณรูปแบบเชิงเวลาและพื้นที่ของการเกิดฝนที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม รวมถึงภัยพิบัติ น้ำท่วม น้ำแล้ง พายุ ดินถล่ม ไฟป่า ที่คาดว่าจะทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ อันเป็นผลจากภาวะโลกร้อน หากไม่สามารถบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และความเสี่ยงในการเกิดภัยพิบัติได้ ย่อมส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจในภาพรวมด้วย

สิ่งสำคัญสำหรับการบริหารจัดการทรัพทยากรน้ำ คือ การบริหารจัดการแบบองค์รวม เนื่องจากในขณะที่บางพื้นที่ประสบภาวะน้ำท่วม พื้นที่อื่นๆ อาจจะประสบภัยแล้ง  การตัดสินใจและกำหนดนโยบายอย่างเหมาะสม จึงจำเป็นต้องอาศัยการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบด้าน ทั้งข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียม ข้อมูลจากสถานีวัด และผลจากแบบจำลองทางคอมพิวเตอร์ การวิเคราะห์ข้อมูลอย่างรอบด้านนี้ จะนำไปสู่ความรู้ความเข้าใจในผลกระทบของแต่ละปัจจัยต่อกระบวนการทางอุทกวิทยา ตั้งแต่ระดับพื้นที่ย่อยไปจนถึงระดับภูมิภาค และผลกระทบรวมจากหลายๆ ปัจจัยที่มีต่อสภาวะน้ำในลุ่มน้ำต่างๆ เพื่อสนับสนุนการศึกษาวิจัยเหล่านี้ จึงควรมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการคำนวณที่ประกอบด้วยระบบคอมพิวเตอร์ที่มีสมรรถนะในการประมวลผลอย่างพอเพียง และระบบจัดเก็บข้อมูลที่มีความจุ และการบริหารข้อมูลที่เหมาะสม เพื่อช่วยให้นักวิจัยสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็น และทันสมัยอย่างต่อเนื่อง 

พลังงานเป็นปัจจัยที่สำคัญในการพัฒนาทางเศรษฐกิจและความมั่นคงทางสังคม จึงจำเป็นต้องมีการบริหารจัดการเพื่อความยั่งยืน ศักยภาพในการแข่งขัน และความมั่นคง ประเทศไทยจำเป็นต้องพัฒนาศักยภาพด้านพลังงาน เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าและมีแหล่งพลังานทดแทน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพลังงานหมุนเวียนและพลังงานสะอาด ตลอดจนการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน เช่น การพัฒนาระบบข้อมูลเพื่อการตัดสินใจเกี่ยวกับการขนส่ง การบริหารจัดการระบบการขนส่ง เพื่อลดการสูญเสียจากการเดินรถเที่ยวเปล่า การมีโครงสร้างพื้นฐานด้านการคำนวณดีจะช่วยให้นักวิจัยสามารถดำเนินการศึกษาวิจัยเรื่องเหล่านี้ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมทั้งที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ และกระบวนการตามธรรมชาติ ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ และความเป็นอยู่ของประชาชน การศึกษาวิจัยโดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้แบบจำลองทางคอมพิวเตอร์ และการวิเคราะห์ข้อมูลจะช่วยให้เกิดองค์ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์และผลกระทบของปัจจัยต่างๆ กับสิ่งแวดล้อม เช่น ภูมิอากาศ ระบบนิเวศน์ และกิจกรรมของมนุษย์ องค์ความรู้เหล่านี้จะนำไปสู่การช่วยให้มนุษย์ สามารถรักษาสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมได้ โดยใช้กลไกต่างๆ เช่น การพัฒนาเครื่องมือ กระบวนการ และเทคโนโลยีที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การวางแผนการพัฒนาที่ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมอย่างเหมาะสม

ตามที่ได้กล่าวข้างต้น การบริหารจัดการทรัพยากรควบคู่กับการรักษาสิ่งแวดล้อม เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืน เป็นปัญหาที่สำคัญของสังคม ปัญหานี้นับเป็นปัญหาที่กว้างขวาง กลุ่มวิจัยนี้จึงไม่สามารถเสนองานวิจัยที่ครอบคลุมปัญหาได้ทุกๆ ด้าน อย่างไรก็ตาม กลุ่มวิจัยนี้มีหัวข้อวิจัยที่น่าจะเกิดประโยชน์ต่อสังคม เกี่ยวกับการบริหารจัดการ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม 7 หัวข้อ ซึ่งนอกจากผลการศึกษาวิจัยจะเป็นประโยชน์โดยตรงแล้ว การดำเนินโครงการเหล่านี้ โดยใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน ยังจะเป็นตัวอย่างที่ดีทั้งในแง่ของความคุ้มค่าและความยั่งยืนในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และในแง่ของประโยชน์ของการวิจัยแบบ e-Science ซึ่งเน้นการแลกเปลี่ยนแบ่งปันข้อมูล และการมีความร่วมมือในการวิจัยอย่างกว้างขวางอีกด้วย


หัวข้อวิจัย

- งานวิจัยด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

  • การวิเคราะห์ความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้ง ในพื้นที่ลุ่มน้ำ 25 ลุ่มน้ำทั่วประเทศ
  • งานวิจัยพัฒนาระบบติดตามสภาพอากาศและจำลองสถานการณ์น้ำในลุ่มแม่น้ำโขง

- งานวิจัยด้านการบริหารจัดการพลังงาน

  • การประเมินศักยภาพของพลังงานลมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • ระบบวางแผนเพื่อลดจำนวนการเดินรถเที่ยวเปล่า
  • ระบบสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับการขนส่งน้ำมัน

- งานวิจัยด้านการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม

  • การจำลองคลื่นพายุซัดฝั่ง การลุกล้ำของคลื่นทะเลและน้ำท่วมตามแนวชายฝั่งอ่าวไทย
  • การจำลองการขนส่งตะกอนบริเวณชายฝั่งอ่าวไทย

----------------------------------------------------------------------------------